Kenia, Republika Kenii

Obszar 582,6 tys. km2; 7 prowincji; 24,3 min ludności (1989 r.); 42 osoby na 1 km2; stolica Nairobi (1,5 min mieszk.; 1989 r.); większe miasta (tys.): Mombasa (426), Kisumu (167), Nakuru (102); Kikuju 21%, Luo 14%, Luhja 14%, Kamba 11%, Kalenju 11%, Kissi 6%, Meru 5%; język urzędowy suahili; chrześcijanie 25%, animiści 66%, muzułmanie 6%; waluta: 1 szyling kenijski = 100 centów.

Większą część powierzchni Kenii zajmują płaskowyże, wznoszące się na północy na wysokość ok. 500 m, a na południo-zachodzie na 2000-3000 m n.p.m. We wschodniej części znajduje się natomiast płaska i miejscami bagnista nizina. Przez terytorium Kenii przebiega jedno z odgałęzień Wielkiego Rowu Afrykańskiego, który ograniczają wysokie góry krawędziowe. W obrębie tego rowu tektonicznego występuje wiele jezior (Turkana, Baringo, Nakuru, Naivasha, Magadi). Są tu także źródła mineralne i gorące. Na obszarze Kenii wznoszą się również pojedyncze góry wulkaniczne, z których najwyższe to Kenia (5199 m) i Elgon (4321 m n.p.m.).

Na terytorium Kenii występuje duże zróżnicowanie klimatu. W południowej części niziny nadbrzeżnej panuje klimat gorący i wilgotny; podobnie jest także nad Jeziorem Wiktorii. W regionach tych spotyka się wilgotne lasy równikowe i sawanny wysokie. Obszary północne kraju mają natomiast klimat gorący i suchy, wskutek czego panują tu sawanny i półpustynie. Na wysoko położonych wyżynach klimat jest umiarkowany pod względem temperatur i wilgotności, a głównym typem roślinności są sawanny wysokotrawiaste. W wysokich górach występuje piętrowość klimatu i roślinności.

Od VII w. wybrzeża Kenii kolonizowane były przez Arabów, a od XV do XVIII w. penetrowali je kupcy portugalscy. Od końca XIX w. do 1963 r. kraj opanowała Wielka Brytania. Po uzyskaniu niepodległości nastąpił znaczny rozwój gospodarki Kenii, opartej głównie na rolnictwie. Produkty rolne, a zwłaszcza kawa, herbata i sizal są na pierwszym miejscu w strukturze dochodów z eksportu. Drugim źródłem wpływów dewizowych jest turystyka zagraniczna.
Rolę centrum turystycznego Kenii pełni stolica kraju — Nairobi, położona na wysokiej wyżynie (1650 m n.p.m.), o zdrowym i łagodnym klimacie. Miasto założono w 1899 r. w czasie budowy linii kolejowej Mombasa - Uganda.
Nairobi jest gospodarczym i kulturalnym ośrodkiem kraju. Jest to miasto nowoczesne, o oryginalnej architekturze. W centralnej części Nairobi mieszczą się instytucje państwowe, wielkie domy towarowe, hotele, restauracje itp. Najważniejszą arterią jest tu Kenyatta Avenue i Government Road. Na północ od centrum znajdują się dawne dzielnice europejskie z komfortowymi willami wśród parków i ogrodów. Wschodnią i południową część miasta zajmują natomiast dzielnice ludności ubogiej oraz tereny przemysłowe. W Nairobi skupia się 35% bazy noclegowej Kenii. Wśród kilkudziesięciu hoteli w tym mieście kilka jest wysokiej klasy, jak np. Hilton, Intercontinental. Są one wyposażone w odpowiednie urządzenia techniczne umożliwiające organizowanie tu wielkich konferencji międzynarodowych. Nairobi jest jednym z największych węzłów komunikacji lotniczej w Afryce i ma bezpośrednie połączenie z 20 państwami Afryki oraz innych kontynentów. Dzięki tym wszystkim walorom
jest to największy w Afryce Wschodniej ośrodek turystyki zagranicznej.
W okolicach Nairobi miejscami atrakcyjnymi dla turystyki są m.in.: park narodowy Nairobi, rezerwat Ngong Hills z widokiem na Rów Wschodnioafrykański, Kenya Borna — skansen z typowymi domami afrykańskimi, Limuru — miejscowość klimatyczna, położona na wysokości 2240 m n.p.m. oraz park narodowy Olorgesailie, gdzie znajdują się ślady kultury istniejącej przed 200 tys. lat.
Ośrodkiem turystycznym Kenii jest także Mombasa, największy obecnie port w Afryce Wschodniej. Znajduje się tu wiele zabytków z okresu arabskiego, a także portugalskiego. Znaną budowlą jest tu portugalski fort Jesus z 1593 r., w którym mieści się obecnie muzeum kultury i sztuki wschodnioafrykańskiej. W starym porcie można jak dawniej ujrzeć łodzie żaglowe "dhow", a na wielu bazarach sprzedawane są różne wyroby rękodzieła afrykańskiego. Nowa część Mombasy ma natomiast charakter nowoczesny. Taką zwłaszcza jest ulica Kilindini, z charakterystyczną bramą w kształcie kłów słoniowych. Na północ i południe od miasta znajduje się wiele kąpielisk nadmorskich z nowymi hotelami. Baza noclegowa w Mombasie i w innych miejscowościach nadmorskich składa się z ok. 9 tys. łóżek, co stanowi 35% bazy noclegowej Kenii. Poza Mombasą znaną miejscowością na wybrzeżu jest Malindi, ważne miasto handlowe z okresu panowania arabskiego, oraz Gedi, w którym znajdują się ruiny starego miasta arabskiego z XIV-XVI w., z dobrze zachowanymi murami, pałacem i meczetem.
Wśród walorów przyrodniczych Kenii na pierwszym miejscu należy wymienić bogaty świat zwierząt, które żyją w większości w parkach narodowych i w rezerwatach. Znajduje się tu 16 parków narodowych zajmujących 2,6 min ha oraz 25 rezerwatów o powierzchni 1,8 min ha. Największym parkiem narodowym Kenii jest leżący na granicy z Tanzanią park narodowy Tsavo (2,1 min ha). Na rozległych sawannach żyje tu duża liczba słoni, bawołów, antylop, żyraf, nosorożców, lwów, lampartów i innych zwierząt. Na zachód od tego parku, u stóp Kilimandżaro, leży niewielki, lecz zróżnicowany krajobrazowo i zamieszkały przez liczne zwierzęta — park narodowy Amboseli. Parki górskie to: Aberdare, Mount Kenia i Mount Elgon, których walorami są górskie krajobrazy i zróżnicowana roślinność (lasy górskie, zarośla bambusowe, łąki alpejskie). W masywie Kenii występują też lodowce i śniegi. Inny typ reprezentuje Park Narodowy Jeziora Nakuru, gdzie nad brzegami jeziora Nakuru żyją niezliczone stada ptaków: flamingi, pelikany i in. (ok. 370 gatunków). Znany jest też park narodowy Nairobi, przylegający do granicy stolicy Kenii. W Kenii utworzono także parki morskie: Watamu, Kisiti-Mpunguti i Malindi, w których chronione są przybrzeżne rafy koralowe i wysepki oraz wybrzeża, gdzie występują zarośla mangrowe. Spośród rezerwatów do najbardziej znanych należą: Marsabit, Masai Mara, Buffalo Spring i Mau.
Zwiedzanie parków narodowych i rezerwatów oraz fotografowanie zwierząt jest głównym celem przyjazdu wielu turystów zagranicznych. Mniej osób bierze udział w wyprawach myśliwskich, tzw. safari, które są kosztowne i wymagają specjalnego ekwipunku. Parki narodowe odznaczają się dobrym zagospodarowaniem turystycznym. W ich obrębie znajdują się liczne schroniska i hotele, dysponujące ok. 2 tys. miejsc noclegowych.
Sporo osób przybywa do Kenii z okazji odbywających się tu wielu ważnych konferencji międzynarodowych oraz imprez kulturalnych i sportowych (np. rajd safari).