Tunezja, atrakcje turystyczne

Obszar 163,6 tys. km2; 21 wilajetów, 7,9 min ludności (1989 r.); 48 osób na 1 km2; stolica Tunis (1,7 min mieszk., 1989 r.); większe miasta (tys.): Safakis (475), Bizerta (95), Kabis (Gabes, 92); Arabowie i Berberowie; język arabski; muzułmanie 99%; waluta: 1 dinar tunezyjski = 1000 millimów.

Przyrodnicze i historyczne podstawy rozwoju turystyki
Większość terytorium Tunezji zajmują niziny i niewysokie wyżyny, a tylko w północno-zachodniej części wznoszą się pasma górskie Atlasu Tellskiego i Saharyjskiego (Dżabal asz-Szanabi 1544 m n.p.m.) rozdzielone głęboką doliną Wadi Madżarda. W środkowej części kraju znajdują się bezodpływowe niziny wypełnione szottami: Szatt al-Dżarid i Szatt al-Gharsa. Są to płytkie niecki jeziorne wypełnione wodą w krótkim okresie deszczowym i stanowiące wówczas słone jeziora. Na południe od nich rozciągają się półpus-tynie i pustynie, m.in. część Wielkiego Ergu Wschodniego.
Wybrzeża Tunezji mają 1200 km długości i są dobrze rozwinięte. Wzdłuż nich leży wiele wysp, z których największa jest Dżarba.
Północna Tunezja, leżąca w strefie klimatu śródziemnomorskiego, jest głównym regionem rolniczym w kraju. W tej części, a zwłaszcza na wybrzeżu skupia się też większość ludności.
Na terenie Tunezji znajdują się liczne ślady pobytu człowieka, pochodzące już z okresu paleolitu (ryty naskalne, ceramika). Począwszy od XII w. p.n.e. na wybrzeżach tego kraju powstawały kolonie fenickie, a wśród nich założona w 814 r. p.n.e. Kartagina. W 146 r. p.n.e. miasto zostało zdobyte i zniszczone przez Rzymian, po czym przez kilka wieków wybrzeża Tunezji były prowincją rzymską. Z okresu panowania rzymskiego zachowało się tu wiele ruin budowli (np. Kartagina, Al-Dżamm, Dugga). W VII w. kraj podbili Arabowie. Było to zwrotnym punktem w historii Tunezji, która stała się częścią świata arabskiego. Po okresie panowania tureckiego (1574-1881 r.) Tunezja została pod protektoratem Francji. Niepodległość uzyskała w 1956 r.

Regiony turystyczne
Stolica Tunezji - Tunis jest głównym ośrodkiem gospodarczym i kulturalnym kraju. Miasto leży nad płytką laguną, ok. 10 km od wybrzeży Morza Śródziemnego. Centrum Tunisu stanowi stare arabskie miasto - Medi-na, z wieloma zabytkowymi meczetami, m.in. Wielkim Meczetem (az-Zajtuna; VIII w.). W Tunisie znajduje się też słynne Muzeum Bardo, drugie pbok Muzeum Egipskiego w Kairze, najważniejsze muzeum Afryki, w którym zgromadzone  są   bogate   zbiory z wczesnego okresu historii Afryki Północnej, m.in. kolekcje mozaik rzymskich.
W pobliżu Tunisu leżą ruiny Kartaginy, która w okresie starożytnym wyrosła na potężne miasto-państwo, czerpiące dochody głównie z handlu. Zniszczona przez Rzymian w 146 r. p.n.e., została przez nich odbudowana i stała się stolicą prowincji rzymskiej w Afryce. Wśród ruin miasta są zabytki z okresu punickiego (fenickiego - m.in. nekropole i sanktuarium) oraz z okresu rzymskiego (amfiteatr, termy, akwedukty, bazylika starochrześcijańska i in.). Wielkie znaczenie Kartaginy dla kultury światowej zdecydowało o zaliczeniu jej przez UNESCO do grupy najważniejszych zabytków świata.
Ruiny budowli starożytnych na terenie Tunezji znajdują się również w Dugga, Sbeitla, Thuburbo Majus, Bulla Regia, Utyce i Al-Dżamm. W Dugga zachował się cenny obiekt zabytkowy - mauzoleum Atebana, mające formę kwadratowej wieży oraz inskrypcje punickie i bogate dekoracje rzeźbiarskie. Znajdują się tu także ruiny domów mieszkalnych, świątyń, kapitolu, teatru. Al-Dżamm słynie z wielkiego amfiteatru, mogącego pomieścić 40 tys. osób, niewiele mniejszego i lepiej zachowanego od rzymskiego Koloseum.
Największe po stolicy kraju miasta Tunezji to leżące na wybrzeżu Safakis i Susa. Znajdują się tu zabytki sztuki arabskiej: meczety, stare dzielnice, pałace i in. Susa ma ponadto znane muzeum z bogatymi zbiorami mozaik rzymskich oraz katakumby chrześcijańskie z okresu rzymskiego. Niedaleko Susy leży Al-Munastir, znane kąpielisko, a równocześnie miasto bogate w zabytki sztuki arabskiej {m.in. ribat - warowny klasztor muzułmański z VIII w., wielki cmentarz muzułmański z licznymi grobami marabutów).
Z pozostałych miast Tunezji najwięcej zabytków arabskich ma założony w VII w. Kairuan. Jest to jedno ze świętych miast islamu. Z wielu zabytków Kairuanu wymienić należy: Wielki Meczet (Sidi Okba) z VII w., basen Aghlabidów i studnię Bir Baruta. Miasto słynie także z rzemieślniczej produkcji dywanów.
Najbardziej znanymi miejscowościami wypoczynkowymi nad Morzem Śródziemnym w Tunezji są Al-Hammamat i wyspa Dżarba. Leżący na przylądku Ras at-Tib, w otoczeniu wielkich gajów palmowych Hammamat ma obok starej arabskiej Mediny nowoczesne dzielnice z wielkimi hotelami i licznymi willami.
Wyspa Dżarba odznacza się znakomitymi warunkami klimatycznymi. Znajdują się tu rozległe plaże oraz nowoczesne hotele w stylu mauretańskim. Atrakcyjny jest również krajobraz Dżarby, głównie dzięki licznie rosnącym tu palmom. Wyspa ma także dobrą dostępność komunikacyjną (połączenia lotnicze i autostrada biegnąca po grobli).
W głębi kraju atrakcyjnymi miejscami są oazy saharyjskie, a zwłaszcza Kafsa, Kabis, Nefta i Tozer. Niezwykłe walory krajobrazowe zawdzięczają one wielkiej liczbie palm daktylowych (Nefta - 400 tys., Kabis - 200 tys., Kafsa - 100 tys.), drzew pomarańczowych, cytrynowych, morelowych i granatowców. Głównym ośrodkiem gospodarczym, a także turystycznym tej części Tunezji jest Kabis, pełniący rolę centrum turystyki saharyjskiej. Dużą atrakcją turystyczną tego regionu jest wieś berberyjska Matmata (50 km na południe od Kabis), której ludność mieszka w ok. 500 domach wydrążonych w skałach kredowych.