Zabytki Iranu

Iran jest krajem licznych zabytków, świadczących zarówno o 2,5-tysiącletniej tradycji monarchii perskich, jak i wpływach innych kultur, zwłaszcza arabskiej (od VII w.) i tureckiej (od XI do XVIII w.).

Najbardziej znane są ruiny Pasargady (mauzoleum i pałac Cyrusa) i Persepolis (pałace Dariusza, brama Kserksesa, Sala 1000 Kolumn, mauzolea, grobowce, ogrody) pierwszych stolic Persji (zniszczonych przez Aleksandra Wielkiego), z czasów dynastii Achemenidzkiej (VI-IV w. p.n.e.), położonych w górach na północ od Szirazu. Pałace i inne obiekty władców perskich z późniejszych dynastii (Sasanidów - od III w. do VII w. n.e., Safawidów - XVI-XVIII w., Kadżarów - XVIII-XX w. i Pahlawich - XX w.) znajdują się w Isfahan, Sziraz oraz przede wszystkim w obecnej stolicy kraju - Teheranie i jego okolicach (Karaj, Kazwin, góry Elburs, wybrzeże Morza Kaspijskiego).

Najcenniejsze zabytki sztuki islamskiej (sanktuaria, meczety, medresy, mauzolea) skoncentrowane są przede wszystkim w trzech świętych, będących celem pielgrzymek muzułmanów, miastach szyickich: Kum, Sziraz i Meszhed.

Zabytki tureckie (seldżuckie i osmańskie) oraz ormiańskie (kościoły) znajdują się głównie na Wyżynie Armeńskiej.Czynnikiem turystycznej atrakcyjności Iranu jest także jego duże zróżnicowanie etniczne, a tym samym i folklorystyczne oraz wszelkie przejawy typowej dla zachodniej Azji kultury Orientu: bazary, tradycyjne systemy nawadniające (podziemne kanały do dziś zaopatrujące w wodę największe miasta Iranu), pozostałości nomadyzmu, różnorodne rzemiosło (zwłaszcza dywany i wyroby jubilerskie), specyficzna kuchnia. Atrakcją Iranu są też osady wyznawców zoroastryzmu, głównej religii Persji do VII w., spotykane w Kurdystanie oraz w pobliżu Szirazu i Jezd.Iran jest jednym z lepiej gospodarczo rozwiniętych krajów zachodniej Azji (dochód narodowy na mieszkańca ok. 1540 tys. dolarów rocznie - 1989 r., poziom urbanizacji - 54%), co zawdzięcza przede wszystkim dużym dochodom z eksportu ropy naftowej (główne bogactwo kraju) oraz polityce modernizacyjnej kraju prowadzonej przez ostatniego monarchę kraju Szacha Mohammada Rezę Pahlawiego (1941-79 r.). Miasta Iranu, zwłaszcza Teheran, są jak na Azję bardzo nowoczesne. Kraj ma liczne zagraniczne połączenia lotnicze i dobrze rozbudowaną wewnętrzną sieć dróg oraz połączeń autobusowych i lotniczych. Większe miasta mają też połączenia kolejowe. Iran dysponuje także rozbudowaną bazą hotelową w 6 największych miastach: Teheranie, Abadanie, Szirazie, Isfahanie, Meszhedzie i Tebrizie (o dobrym standardzie) i siecią zajazdów wzdłuż głównych dróg kraju. Ma również bogate muzea, zwłaszcza w Teheranie (Archeologiczne, Negaristan, 2500 Lat Historii, Etnograficzne, Dywanów, Skarbiec w Banku Centralnym - najbogatszy w świecie). Jest zatem krajem nie tylko turystycznie atrakcyjnym, ale i przygotowanym do obsługi zagranicznego ruchu turystycznego.