Mongolia

Obszar 1565 tys. km2; 18 ajmaków i 3 miasta wydzielone; 2,1 mn ludności (1989 r.); 1,2 osoby na 1 km2; stolica Ułan Bator (548 tys., 1989 r.); 52% ludności miejskiej; większe miasta (tys.): Darchan (80), Erdenct (43); głównie Mongołowie (Chalchasi 78%, Derbeci 3%, Buriaci 2%), Kazachowie 5%, Rosjanie 1,8%, Chińczycy 1,7%; język mongolski (chalchaski), kazaski, rosyjski, chiński; buddyści tybetańscy (lamaizm), muzułmanie i szamanizm; struktura zatrudnienia: przemysł i budownictwo 29,2%, rolnictwo 10,6%, usługi 24,9%; na 100 km2: 0,1 km dróg ulepszonych; waluta 1 tugrik (togrog) = 100 mongołów (mongo).

Mongolia nie ma sprzyjających warunków do rozwoju turystyki międzynarodowej, mimo iż jest dużym powierzchniowo krajem. Wprawdzie na jej terytorium występuje szereg zróżnicowanych typów krajobrazu, takich jak: południowa strefa tajgi (w północnej Mongolii), rozległe płaskie stepy (wschodnia część kraju), żwirowe, kamieniste i piaszczyste (te ostatnie zajmują 3% pow. kraju), pustynie (południowa Mongolia), zrębowe góry Changaj (4031 m) w środkowej Mongolii i Ałtaj na zachodzie kraju, z najwyższym szczytem Monch Chajrchan-uul (4362 m n.p.m.); jeziora (Kotlina Wielkich Jezior między Changajem a Ałtajem), jednakże są one, jak dotychczas, jedynie potencjalnymi walorami turystycznymi tego kraju. Możliwość ich turystycznego wykorzystania ograniczają bowiem z jednej strony warunki klimatyczne Mongolii, z drugiej zaś słaba wewnętrzna dostępność transportowa tego kraju. Klimat Mongolii jest klasycznym klimatem kontynentalnym, z upalnymi latami, ostrymi mroźnymi zimami i bardzo małą ilością opadów, a więc klimatem bardzo uciążliwym dla potencjalnych turystów pochodzących z innych stref klimatycznych. Suchy klimat powoduje, że tylko 10% powierzchni Mongolii zajmują lasy, resztę stanowią roślinne formacje trawiaste, półpustynne i pustynne.
Warunki klimatyczne są również przyczyną bardzo słabego zaludnienia Mongolii, przeciętnie 1,2 osób na 1 km2. Ponieważ blisko 1/3 ludności mieszka w stolicy kraju Ułan Bator, a dalsze 30% w innych ośrodkach miejskich, stąd też większa część Mongolii jest bezludna, pozbawiona sieci komunikacyjnej i zagospodarowania turystycznego. Jest to zasadniczy czynnik ograniczający turystyczne wykorzystanie walorów przyrodniczych Mongolii.
Mongolia nie ma również wielu zabytków. Najstarsze, pochodzące z czasów rozkwitu wielkiej stepowej cywilizacji Mongołów (imperium Czyngis-chana w XIII w.), uległy w większości zniszczeniu. Stosunkowo najlepiej zachowały się zespoły świątyń lamaic-kich z XIX i XX w. zlokalizowane w środkowej, najlepiej gospodarczo rozwiniętej części kraju, w tym głównie w Ułan Bator.
Położenie geograficzne jest także czynnikiem ograniczającym w znacznym stopniu rozwój turystyki międzynarodowej w Mongolii. Jest ona oddalona od głównych światowych źródeł napływu turystów — Europy, Ameryki Północnej, Japonii.
Wszystkie wymienione przyczyny powodują, że zagraniczny ruch turystyczny w Mongolii jest niewielki. W latach osiemdziesiątych przyjeżdżało ok. 200 - 220 tys. obcokrajowców rocznie, przy czym ruch ten wykazywał stałą tendencję wzrostową rzędu 5-10% w skali rocznej. W 96% składały się na niego przyjazdy z ówczesnych krajów socjalistycznych, z tym że zdecydowanie dominowali obywatele byłego Związku Radzieckiego stanowiący ponad 85% przyjeżdżających.
Ze względu na trudności, a nawet niebezpieczeństwa podróżowania po słabo zaludnionych regionach kraju, Mongolia jest zamknięta dla turystyki indywidualnej, a obsługą całego ruchu turystycznego zajmuje się  państwowe  biuro podróży "Dżulczin".
Oferuje ono programy na kilku trasach obejmujące: zwiedzanie zabytków, rezerwatów przyrody, odpoczynek w uzdrowiskach, udział w imprezach folklorystycznych i wyprawy myśliwskie.
Głównym ośrodkiem turystyki zagranicznej w Mongolii jest Ułan Bator i jego okolice (ośrodki turystyczne — Tereldż, Dżancziwlin, Sógnógór). Największą atrakcją stolicy Mongolii są: lamajskie klasztory — Czoj-dżin--lamn (ob. muzeum) i Gandan (czynne centrum buddyzmu); zespół pałacowy Bogd-ge-gena (przywódcy lamajskiego) w stylu chińskim, a także dzielnice jurtowe miasta, muzea i niektóre monumentalne obiekty użyteczności publicznej.
Drugim pod względem znaczenia ośrodkiem turystycznym są okolice Cecerleg i Charchorin, gdzie turystów przyciągają: ruiny Karakorum — stolicy imperium Czyngis-chana, powstałej w XIII w.; klasztor Erdene Dzuu (XVI w.); uzdrowiska Chudżirt i Sziwert.
Na południu kraju najczęściej odwiedzane są okolice miasta Dalandzadgad, zwłaszcza ośrodek turystyczny Jolyn Am w Ałtaju Gobij-skim, piaszczyste fragmenty pustyni Gobi i tereny wykopaliskowe w Bajandzag, gdzie znaleziono kości dinozaurów.
W północnej Mongolii udostępnia się turystom miejscowości położone wzdłuż drogi i linii kolejowej łączącej Ułan Bator z Ułan Ude w Rosji oraz zabudowania jednego z najcenniejszych zabytków sztuki lamajskiej, klasztoru Amarbajasgalant-chijd, położonego niedaleko Erdene. Wysokie walory krajobrazowe ma nie zagospodarowane dotą dla turystyki jezioro Chubsguł, nazywane również małym Bajkałem.