Historia greckiej kultury i sztuki

Na kulturę grecką niewątpliwie wpływ wywarły m.in. sprzyjające żegludze ukształtowanie linii brzegowej oraz od zarania ścisłe powiązanie kraju z morzem. Kolejnym elementem, który wywierał i wywiera wpływ na kulturę Grecji są szczególne cechy krajobrazu.

Grecja w paleolicie była słabo zaludniona. W Beocji i Tesalii znaleziono ślady osad z okresu neolitu (np. Sesklo nad zatoką Wolos).

W trzecim tysiącleciu, w starszej epoce brązu miał miejsce napływ ludności z Azji Mniejszej (z Anatolii). Rozwijało się osadnictwo, rzemiosło i handel morski. Migracja ludności dotyczyła też wysp na Morzu Egejskim i Krety. Tej ostatniej udało się osiągnąć wysoki poziom rozwoju kulturalnego i gospodarczego: szczególnie miasta Knossos, Fajstos, Malia, Gurnia.

Wpływ Krety na kulturę i sztukę Grecji.

Kreta lata swej potęgi miała w czasach panowania króla Minosa (od połowy II tysiąclecia p.n.e.). Hegemonia Knossos i rozkwit kultury minojskiej, charakteryzująca się bogatą architekturą pałacowa oraz przepychem wnętrz, rozwój malarstwa ściennego (freski), rzemiosło  artystyczne, złotnictwo oraz obróbka szlachetnych kamieni oraz wyroby ceramiczne.

Szuka hellenistyczna

Klęska polityczna Grecji w tym okresie nie spowodowała utracenia przodownictwa w kulturze. Kultura helleńska rozprzestrzeniała się wraz z podbojami Aleksandra Wielkiego, przypadającymi na lata 336-323 r. p.n.e., po terenach monarchii perskiej. Sztuka helleńska ewoluowała na skutek wpływów wschodnich. Powstała sztuka hellenistyczna, bardziej uniwersalna. Na Wschodzie postępuje hellenizacja: połączenie cech greckiej "polis" z monarchią absolutną Wschodu, przejawiającą się w kulcie władzy i synkretyzmem religijnym. Osiągnięcia w dziedzinie kultury i ewolucja intelektualna oraz powstanie nauki i filozofii to największe zdobycze kultury greckiej tego okresu.

Filozofia stała się najbardziej dynamicznie rozwijającym się kierunkiem myśli greckiej. Związane to było z dążeniem do spokoju i bezpieczeństwa w burzliwym okresie historii. Filozofia była też przejawem buntu i brakiem zgody na panujące ówcześnie stosunki społeczne. Rozwijały się szkoły filozoficzne: cynicy, sceptycy (założyciel Pyrron z Elidy 365-270 r. p.n.e.), epikurejczycy (Epikur 341 -264 r.). Ateny to główny ośrodek filozofii.

Matematyka za sprawą Euklidesa (330-275 r. p.n.e.) i Archimedesa (287-212 r. p.n.e.) osiąga swój szczyt rozwoju. To samo dzieje się w innych naukach przyrodniczych: astronomia (Arystarch, 320-250 r. p.n.e.), Eratostenes (275-194 r.), Hipparch (190-127 r. p.n.e.). Rozwija się biologia dzięki asklepiejonom (asklepiadzi) w Kos, Epidauros, Pergamon a także nauki humanistyczne. Język grecki jest bardzo rozpowszechniony. Kwitnie poezja liryczna, zanika tragedia.

Sztukę cechuje wielka różnorodność form (porządek joński i koryncki). Budowa nowych miast jest prowadzona wg planów urbanistycznych (z centralnym placem agorą). Budowane są monumentalne budowle świeckie, takie jak biblioteki, ośrodki naukowe, muzea, ogrody zoologiczne, botaniczne. Buduje się imponujące świątynie, grobowce, wolno stojące ołtarze (słynny ołtarz Zeusa w Pergamonie). W budownictwie mieszkalnym często stosuje się malowidła i mozaiki.

Rzeźba w III i II w. p.n.e. w Grecji: Wenus z Milo (wyspa Milos w Cykladach), Grupa Laokoona (I w. p.n.e.; Agesandros, Atenodor i Polidor - przykłady szkoły rodyjskiej). Nike z Samotraki (Pytokritos z Rodos), Kolos Rodyjski (spiżowy posąg Heliosa o imponującej wysokości 32 metrów). Różnorodne techniki i formy wykorzystywali ówcześni rzemieślnicy. Wytwarzano luksusowe przedmioty ze złota, marmuru, szkła i kości słoniowej, ale również ozdobne tkaniny, dywany i wazy.