Zabytki Moskwy. Muzea i parki w Moskwie

Moskwa — centrum administracyjne, gospodarcze, komunikacyjne i kulturalne Rosji — jest jednym z największych miast świata. Przez całe stulecia była wielkim ośrodkiem kultury ogólnorosyjskiej. Znana była od 1147 r. jako osada w księstwie włodzimierso-suzdalskim. Od XIII w. stołeczny gród księstwa moskiewskiego, od 1326 r. siedziba metropolity, a od XV w. stolica cesarstwa moskiewskiego. W 1712 r. car Piotr I przeniósł stolicę do Petersburga, ale Moskwa pozostała nadal ważnym ośrodkiem kulturalnym i naukowym. W 1755 r. został tu otwarty pierwszy w Rosji uniwersytet. W okresie napoleońskim prawie całe miasto strawił pożar, jednak w szybkim tempie zostało odbudowane. Niejako symbolem kraju, a jednocześnie najcenniejszym zespołem zabytkowym stał się Kreml i Plac Czerwony z cerkwią Wasyla Błogosławionego (1555-60 r.) i mauzoleum Lenina (1930 r.). Kreml moskiewski stanowi jeden z najwspanialszych zespołów architektury rosyjskiej. Założony w 1156 r. jako mała drewniana twierdza, od XVI w. stał się rezydencją wielkich książąt moskiewskich, potem carów rosyjskich, wreszcie siedzibą najwyższych władz byłego Związku Radzieckiego, a teraz Rosji. Był wielokrotnie przebudowywany. Główna przebudowa nastąpiła na przełomie XV i XVI w. Przy udziale architektów włoskich wzniesiono potężne mury ceglane z 19 basztami (1485-95 r.), pałac (1487-91 r.), monumentalne sobory: Uspienski (koronacyjny, 1475-79 r.), Błagowieszczański (pałacowy, 1487-89 r.), Archangielski (mauzoleum grobowe wielkich książąt i carów, 1505-09 r.), oraz wieżę-dzwonnicę Iwan Wielikij (1505--08 r., ukończona 1600 r., wys. ok. 80 m). Z XVII w. pochodzą m.in.: pałac carski Tieriemnyj dworiec i cerkiew Dwunastu Apostołów, z XVIII w. — m.in. arsenał i Pałac Senatu. W XIX w. wybudowano Wielki Pałac Kremlowski i zbrojownię Orużejnaja pałata, jedno z najbogatszych muzeów Rosji (m.in. unikalny zbiór starej broni, wyroby ze srebra i złota, szaty koronacyjne).

W Moskwie znajduje się ponadto wiele innych obiektów zabytkowych, pochodzących z różnych okresów. Działa ponad 30 teatrów, wiele sal koncertowych, ok. 100 muzeów (m.in. słynna Galeria Trietiakowska, Muzeum Sztuk Plastycznych im. A.S. Puszkina), Aleja Bohaterów Kosmosu z popiersiami kosmonautów (m.in. Jurija Gagarina), muzeum kosmonautyki, panorama-muzeum bitwy pod Borodino, wieża telewizyjna Ostankino (jedna z największych konstrukcji na świecie, 533 m wys.), Uniwersytet im. M.W. Łomonosowa na Wzgórzach Leninowskich, Główny Ogród Botaniczny (363 ha, m.in. największe w Europie oranżerie), Centralny Stadion w Łużnikach i wiele innych. Popularne są wycieczki tramwajem wodnym po rzece Moskwie. Miejscem wypoczynku są też liczne parki, szczególnie zaś Park Izmałowski (1180 ha), Sokolnicki (670 ha) oraz Park Kultury i Wypoczynku im. M. Gorkiego (300 ha).